โทร. 0-3622-7081
E-mail : Reongrang@thaimail.com
คณะผู้จัดทำ :
นายศุภกร            เชียรเจริญ         ที่ปรึกษา
นายจักริน            ประเสริฐสุวรรณ  บรรณาธิการ
นายปภัศร์            ปทุมวัฒน์          รองบรรณาธิการ
นางเอื้อมเดือน      พานเสือ            เลขานุการ
นายผดุงศักดิ์        ผ้าเจริญ            ผู้สื่อข่าว
นายจักรพันธ์        อรวิบูลย์ศิริ        ผู้สื่อข่าว
นางสาวธนิยา        ศรีทองสุข         ผู้ช่วยเลขานุการ
 
ปีที่ ๒ ฉบับที่ ๑๘ ประจำเดือนกันยายน ๒๕๔๘
ความสัมพันธ์ระหว่างองค์กรที่เกี่ยวข้องกับการบริหารจัดการชลประทาน
                เกษตรกรผู้ใช้น้ำชลประทาน คือ ผู้ใช้น้ำจากการมีโครงการชลประทานเพื่อการเกษตรกรรม ส่วนรัฐเป็นผู้ก่อสร้างโครงการชลประทาน ควบคุมการส่งน้ำจากแหล่งน้ำและให้คำปรึกษาเรื่องเกี่ยวกับชลประทาน
การจัดการน้ำให้เกษตรกรได้ใช้น้ำในสถานที่และเวลาที่ต้องการ โดยได้รับน้ำในปริมาณที่พอเหมาะ จำเป็นที่เกษตรกรต้องจัดตั้งองค์กรผู้ใช้น้ำชลประทาน มีตัวแทนของเกษตรกรมาทำหน้าที่ประสานงานกับเจ้าหน้าที่ของโครงการชลประทาน เพื่อให้เกิดความพอดีในการใช้น้ำ โดยมีบทบาทหน้าที่ความรับผิดชอบร่วมกัน
 
1.1  องค์กรในการจัดการชลประทาน
                การจัดการชลประทานโดยเกษตรกรมีส่วนร่วม พื่อจุดประสงค์ให้เกิดความยั่งยืนในงานชลประทาน ในแต่ละโครงการชลประทานจะมีองค์กรที่มาร่วมจัดการ 4 องค์กร คือ
1)  กรมชลประทาน
2)  องค์กรผู้ใช้น้ำชลประทาน
3)  คณะกรรมการจัดการชลประทานโครงการ
4)  องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
 
1.2  บทบาทหน้าที่                       
1.2.1 กรมชลประทาน
ในพื้นที่ส่งน้ำของโครงการชลประทาน จะมีเจ้าหน้าที่ของกรมชลประทาน ทำหน้าที่ปฏิบัติการส่งน้ำและบำรุงรักษาระบบชลประทานในส่วนที่กรมชลประทานรับผิดชอบ ที่เกี่ยวข้องโดยตรงกับเกษตรกร คือ
1)   หัวหน้าโครงการส่งน้ำและบำรุงรักษา (กรณีโครงการส่งน้ำและบำรุงรักษา) และหัวหน้าโครงการชลประทาน (กรณีโครงการชลประทานจังหวัด) เป็นหัวหน้า
2)   หัวหน้าฝ่ายวิศวกรรม
3)   หัวหน้าฝ่ายจัดสรรน้ำและปรับปรุงระบบชลประทาน
4)   หัวหน้าฝ่ายส่งน้ำและบำรุงรักษา
5)   พนักงานส่งน้ำ
6)   ผู้รักษาอาคาร
7)   ผู้รักษาคันคลอง
 
โครงการชลประทานจะมีบทบาทหน้าที่ดังนี้
1)  จััดหาแหล่งน้ำ ก่อสร้างคลองส่งน้ำ คลองระบายน้ำ และอาคารชลประทาน
2)  จัดการน้ำจากแหล่งน้ำ ควบคุมดูแลการส่งน้ำในคลองสายใหญ่ และอาคารปากคลองซอย
3)  ดูแลบำรุงรักษาแหล่งน้ำ คลองส่งน้ำสายใหญ่ คลองระบายน้ำ อาคารชลประทานในคลองสายใหญ่และอาคารชลประทานที่ปากคลองซอย
4)  เป็นที่ปรึกษาให้คำแนะนำแก่ผู้ใช้น้ำด้านการใช้น้ำและการดูแลบำรุงรักษาระบบชลประทาน
 
1.2.2  องค์กรผู้ใช้น้ำชลประทาน
                องค์กรผู้ใช้น้ำชลประทานเป็นองค์กรของเกษตรกรผู้ใช้น้ำชลประทาน
มีคณะกรรมการขององค์กรที่เลือกตั้งมาจากผู้ใช้น้ำ ขอบเขตพื้นที่ดูแลขององค์กรผู้ใช้น้ำใช้ขอบเขตของระบบส่งน้ำเป็นหลัก สมาชิกขององค์กรก็คือผู้ใช้น้ำจากระบบชลประทานสายเดียวกัน
 
องค์กรผู้ใช้น้ำชลประทานมีบทบาท ดังนี้
1)   เป็นศูนย์รวมของเกษตรกรผู้ใช้น้ำในการประสานงานระหว่างผู้ใช้น้ำ องค์กรบริหารส่วนท้องถิ่นและส่วนราชการ
2)   ดำเนินการควบคุมการส่งน้ำในคลองซอยและคูน้ำ เพื่อให้มีการแบ่งปันน้ำแก่ผู้ใช้น้ำด้วยความเป็นธรรม ในบางโครงการชลประทาน เกษตรกรอาจได้รับมอบหมายควบคุมตั้งแต่ท้ายอาคารปากคลองสายใหญ่
3)   ดำเนินการเพื่อให้สมาชิกผู้ใช้น้ำ ดูแลบำรุงรักษาคลองสายซอย คูน้ำ อาคารชลประทานในคลองสายซอยและคูน้ำ
4)   ดำเนินการเพื่อแก้ไขปัญหาอันเกี่ยวข้องกับการประกอบอาชีพเกษตรกรรม
 
1.2.3  คณะกรรมการจัดการชลประทานโครงการ
                แต่ละโครงการจะมีคณะกรรมการบริหารจัดการชลประทานโครงการ ประกอบด้วยผู้แทนขององค์กรผู้ใช้น้ำ ผู้แทนขององค์กรบริหารส่วนท้องถิ่น ผู้แทนของชุมชน ผู้แทนของโครงการชลประทานนั้น ๆ เจ้าหน้าที่หน่วยงานราชการที่เกี่ยวข้องกับการใช้น้ำและด้านการปกครอง และด้านอื่น ๆ ที่องค์กรผู้ใช้น้ำเสนอ
 
คณะกรรมการจัดการชลประทานโครงการ มีบทบาทดังนี้
1)  กำหนดหลักเกณฑ์ในการแบ่งน้ำจากแหล่งน้ำของโครงการนั้น ๆ หรือแบ่งน้ำจากที่โครงการชลประทานนั้น ๆ จะได้รับ รวมถึงกำหนดมาตรการในการควบคุมการใช้น้ำ
2)  แบ่งสรรน้ำประจำฤดูกาลใช้น้ำ และกำหนดระยะเวลาฤดูกาลส่งน้ำ
3)  ร่วมพิจารณาการปรับปรุงโครงการชลประทาน
4)  ประชาสัมพันธ์ให้เครือข่ายรับทราบข้อตกลงหลักเกณฑ์การแบ่งสรรน้ำ มาตรการควบคุมน้ำและปริมาณน้ำที่แบ่งสรรแต่ละฤดูกาลส่งน้ำ
 
1.2.4  องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
                องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ได้แก่ องค์กรบริหารส่วนจังหวัด (อบจ.) เทศบาล องค์กรบริหารส่วนตำบล (อบต.) กรุงเทพมหานคร เมืองพัทยา และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่มีกฎจัดตั้ง
องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเกี่ยวข้องกับการบริหารจัดการชลประทาน เนื่องจากเป็นองค์กรของรัฐ ที่มีอำนาจและหน้าที่ในการจัดระบบบริการสาธารณะเพื่อประโยชน์ของประชาชนในท้องถิ่นของตนเองและเป็นหน่วยงานของรัฐที่กรมชลประทาน ถ่ายโอนอำนาจหน้าที่และทรัพย์สิน ตามพระราชบัญญัติ กำหนดแผนและขั้นตอนการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พ.ศ.2542 องค์กรบริหารส่วนท้องถิ่นมีบทบาทในการจัดการชลประทาน ดังนี้
1)   ออกกฎระเบียบในการดูแลกิจการที่เป็นผลประโยชน์ของประชาชนในท้องถิ่น
2)   ดูแลทรัพย์สินที่เป็นสาธารณะสมบัติของรัฐ
3)  พิจารณาสนับสนุนงบประมาณด้านซ่อมแซม-ปรับปรุงสิ่งก่อสร้างเพื่อการชลประทานส่วนที่รับการถ่ายโอนจากกรมชลประทาน
4)  ส่งเสริมการมีส่วนร่วมของราษฎรในการพัฒนาท้องถิ่น
 
การบริหารจัดการชลประทาน
สำหรับโครงการส่งน้ำและบำรุงรักษาขนาดใหญ่-ขนาดกลาง